Popüler kültürün etkisi altında kalışımızın en büyük belirtisi; artık spiderman ve süper gibi davranan, büyüyünce XMEN’e üye olmak isteyen, dünyayı kurtarmak isteyen küçüklerimizdir. Peki sadece küçüklerimiz mi, bizler, 25 yaş üstünde olanlar yani belkide çocukluk çağlarımızda siyah beyaz televizyonu görmüş, çizgi film izlemek yerine sokakta oynamanın verdiği zevki tatmış olanlarımız da bile bu etkinin izleri var. Transformers dersek hepimiz biliriz nerede başladı, nasıl çıktı diye, ama bilirmiyiz ki Hacivat Karagöz kimdir? Belki biliriz ama onların neden bu tip davranışlar gösterdiğini yada neden öldürüldüklerini, topluma kattıklarını yada bize neler öğrettiklerini bilenimiz varmı? Varsa bile çoğumuz bunu filmlerden öğrenmiş olanlarımızdır. Ben ufacıkta olsa küçük yazılar yazarak bu karakterleri anlatmaya çalışıcam sizlere. İçlerinde sevdikleriniz olabilir , sevmedikleriniz olabilir, dalga geçtikleriniz, küçük gördükleriniz olabilir ama unutmamak gerekir ki onlar bizim karakterlerimiz.

HACİVAT ve KARAGÖZ

Orta oyunu diyince akla ilk gelen geleneksel kültürümüzde yer etmiş en önemli kahramanlardır. Ne zaman ve nasıl ortaya çıktıkları konusu hala bir muammadır. Her zaman onların hayatı hakkında birileri bişeyler söylemişse de bunların neredeyse hepsi söylentiden ibarettir. Bilinen gerçeğe en yakın tek şey ikisininde birer inşaat işçisi olduğu ve Sultan Murat tarafından işçiliklerinin içine aylaklıklarını ve muhabbet içirisinde şakalaşmalarını kattıklarından dolayı, işilerin yavaş gitmesini bahane gösterilerek idam edildikleridir.

Hacivat ve Karagöz oyunda birbirine zıt iki karakter olarak çıkar karşımıza. Karagöz saflığı, hazır cevaplılığı, yönlendirilebilir oluşu ama her durumda kendini düşünmesi, her duyduğunu istediği şekilde değiştirebilmesi ile halkı temsil eder. Hacivat ise eğitim görmüş entellektüel karakteri temsil eder. Aralarında sadece söze dayalı çevresel olaylardan sıyrılmış ikili diyaloglar halinde bir çekişme söz konusudur. Karagöz karakterinde hiciv ve taşlama vardır, belki de şimdiki mizahçılarımızdan artık önemle beklediğimiz, Halkı yönetenleri ince bir alayla taşlayabilme becerisini Karagöz yüz yıllar öncesinde yapabilmiştir. Bu tip hicivlere rağmen geçmişte karagöz karakterinin en çok ilgi gördüğü yer Saraydır. Karagöz karakterinde Osmanlı kültürünü ve eski İstanbul yaşamını da görmek mümkündür. Hacivat ise Karagözün tam tersine her şeyi akıllıca düşündüğün sanan, eğitimine güvenen, karagözü alaya alan fakat Karagöz olmadan da boş bir karakter olacağını düşünen, nabza göre şerbet veren, her kesimden birilerini tanıyan, alınterinden çok Karagözün alınteri üzerinden hayatını kazanan (Belki de şu anda çevremizde bolca bulunan) bir karakter. Aslında düşünürseniz bu sadece o zamanların hayatında değil şimdiki yaşamımızda da geçerli olan bir ikili iletişimi sergiliyor. Belki bizler Karagöz kadar eğitimsiz değiliz ama her zaman bize şekil veren Hacivatlar hayatımızda bulunuyor, ama bu hacivatın şimdiki Hacivatlardan farkı oyun bitince hatalarından dolayı özür dileyebilen bir karakter.

Birazda sanat olarak ele alırsak; Karagöz ve Hacivat Türk el sanatlarının dünyaya sahnelenerek tanıtıldığı yegane örnektir. Oyun içerisinde yer alan gazeller de Türk müziğini birer parçasıdır. Bu oyunu bize tanıtan kişilere gelince; Karagöz oynatan kişiye Hayâlî, onun yardımcısına da yardakçı yani çırak denir. (Belki sizdede bu tip duygular olur, kelimelerin gerçek anlamlarını öğrendiğimde, mesela yardakçı gibi, artık onun sokak Türkçe’sindeki anlamı kayboluyor) Oyun bazı bölümlerden oluşmakta; Muhavere Hacivat Karagöz arasındaki diyalog bölümü, fasıl (Fasıl’ın da esas anlamını öğrenmiş bulunmaktayız) diğer karakterlerinde geldiği bölüm. Bunlar fuzuli bilgiler sanırım ama en azından belki içinizde ufakta olsa yer eder umarım.

Şimdi diyebilirsinizki neden bu yazıyı yazıyorsun yada neden bu tip yazılarla devam edeceksin. Toplumlarda en önemli olan ve beyinlerde en çok kalan karakterler genel olarak en kötüler ve en komiklerdir (Ben kötülerden bahsetmek istemediğimden komikleri konu olarak ele almak istedim). Bizim toplumumuz da dahil komikler sadece güldürmek amacıyla değil, kendi durumlarından duydukları hoşbutsuzluğu dile getirmişler ve belkide çoğunda, bu insanları komik bulanlar onların anlattıklarının kendi halleri olduğunu unutmuş ve tabi kendi kendilerine gülmüşlerdir. Ama sonuçta ne kadar komikte olsalar toplumsal çarpıkları ele alınmışlar ve belkide bazılarına çare olmuşlardır. Şimdiki halimize baktığımızda her ne kadar istemediğimiz kadar kötü ve karışıklık içerisinde bir ttoplum haline geliyorda olsak, şu an toplumu güldürenlerin amacı sadece güldürmek ve para kazanmak. Belki toplumun bunada ihtiyacı var ama, bu vurdumduymazlığımızı önleyebilecek kişilerin sadece komikler olduğunu düşünüyorum. Bize kaslı süper kahramanlar değil, diline hakim olamayan ve artık bişeylere itirazı olan ama bu durumu toplumun en çok anlayabileceği şekilde yani toplumu güldürerek anlatabilecek kahramanlara ihtiyacımız var. Ben burada eski komikleri tanıtayım ki belki yıllar sonra bunları unutup yeni komiklerin çıkmasına birazcıkta olsa yardımcı olurum.

Bilgiselhayat'a hosgeldin, umarim yazilari severek okur ve onlardan faydalanabilirsiniz. Icerigi RSS olarak almak isterseniz lütfen buraya tiklayin. Ziyaretiniz için tesekkürler!